8.3. Integration by Parts and Substitution Formula


In this part we will restate two essential derivation rules, the product and the chain rule, in their integral shape. The resulting rules, called integration by parts and substitution formula, are valuable tools in integral calculus.

As before I still denotes an arbitrary interval.

Theorem (integration by parts):  Let f and g be two differentiable functions on I, i.e f,g∈ D 1 (I) MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamOzaiaacYcacaWGNbGaeyicI4SaamiramaaCaaaleqabaGaaGymaaaakiaacIcacaWGjbGaaiykaaaa@3DD9@ . Then the following holds:

If f ′ ⋅g MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGabmOzayaafaGaeyyXICTaam4zaaaa@3A19@ is integrable on I then f⋅ g ′ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamOzaiabgwSixlqadEgagaqbaaaa@3A19@ is integrable as well and for all a,b∈I MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamyyaiaacYcacaWGIbGaeyicI4Saamysaaaa@3ABB@ we have:

∫ a b f⋅ g ′ =f⋅g | a b − ∫ a b f ′ ⋅g MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaacaWGMbGaeyyXICTabm4zayaafaaaleaacaWGHbaabaGaamOyaaqdcqGHRiI8aOGaeyypa0JaamOzaiabgwSixlaadEgacaGG8bWaa0baaSqaaiaadggaaeaacaWGIbaaaOGaeyOeI0Yaa8qCaeaaceWGMbGbauaacqGHflY1caWGNbaaleaacaWGHbaabaGaamOyaaqdcqGHRiI8aaaa@4FD4@
[8.3.1]

Proof:  With the product rule [7.7.6] we find that f⋅g MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamOzaiabgwSixlaadEgaaaa@3A0D@ is differentiable on I and that (f⋅g ) ′ = f ′ ⋅g+f⋅ g ′ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaaiikaiaadAgacqGHflY1caWGNbGabiykayaafaGaeyypa0JabmOzayaafaGaeyyXICTaam4zaiabgUcaRiaadAgacqGHflY1ceWGNbGbauaaaaa@45B4@ . In other words: f ′ ⋅g+f⋅ g ′ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGabmOzayaafaGaeyyXICTaam4zaiabgUcaRiaadAgacqGHflY1ceWGNbGbauaaaaa@3F28@ has a primitive, namely f⋅g MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamOzaiabgwSixlaadEgaaaa@3A0D@ . Now, if f ′ ⋅g MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGabmOzayaafaGaeyyXICTaam4zaaaa@3A19@ is integrable the same is true for f⋅ g ′ = f ′ ⋅g+f⋅ g ′ − f ′ ⋅g MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamOzaiabgwSixlqadEgagaqbaiabg2da9iqadAgagaqbaiabgwSixlaadEgacqGHRaWkcaWGMbGaeyyXICTabm4zayaafaGaeyOeI0IabmOzayaafaGaeyyXICTaam4zaaaa@4975@ due to [8.1.7] and eventually the identity

∫ a b f ′ ⋅g + ∫ a b f⋅ g ′ = ∫ a b f ′ ⋅g+f⋅ g ′ =f⋅g | a b MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaaceWGMbGbauaacqGHflY1caWGNbaaleaacaWGHbaabaGaamOyaaqdcqGHRiI8aOGaey4kaSYaa8qCaeaacaWGMbGaeyyXICTabm4zayaafaaaleaacaWGHbaabaGaamOyaaqdcqGHRiI8aOGaeyypa0Zaa8qCaeaaceWGMbGbauaacqGHflY1caWGNbGaey4kaSIaamOzaiabgwSixlqadEgagaqbaaWcbaGaamyyaaqaaiaadkgaa0Gaey4kIipakiabg2da9iaadAgacqGHflY1caWGNbGaaiiFamaaDaaaleaacaWGHbaabaGaamOyaaaaaaa@5E4B@

yields the assertion [8.3.1].

Consider:

  • If, in addition, f is even continuously differentiable, i.e. f∈ C 1 (I) MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamOzaiabgIGiolaadoeadaahaaWcbeqaaiaaigdaaaGccaGGOaGaamysaiaacMcaaaa@3C3C@ , then f ′ ⋅g MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGabmOzayaafaGaeyyXICTaam4zaaaa@3A19@ is continuous on I and thus integrable as well.

  • f and g play symmetric roles, so that integration by parts might well be quoted as

    ∫ a b f ′ ⋅g =f⋅g | a b − ∫ a b f⋅ g ′ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaaceWGMbGbauaacqGHflY1caWGNbaaleaacaWGHbaabaGaamOyaaqdcqGHRiI8aOGaeyypa0JaamOzaiabgwSixlaadEgacaGG8bWaa0baaSqaaiaadggaaeaacaWGIbaaaOGaeyOeI0Yaa8qCaeaacaWGMbGaeyyXICTabm4zayaafaaaleaacaWGHbaabaGaamOyaaqdcqGHRiI8aaaa@4FD4@
     
  • Using this rule however requires to go for only one variant. Though both alternatives are correct, in most cases there is only one wise option to choose. For a "safe" handling some experience is essential.

  • Integration by parts is only applicable if the integrand is a product with at least one factor having a known primitive.
    This explains the rule's name: We don't need to integrate (i.e. to find a primitive for) the whole of the integrand, but it is sufficient to integrate only a part of it.

     

Integration by parts is mainly used for calculating primitives according to the fundamental theorem [8.2.13]. Some examples will explain this technique.

Example:  

  • −X⋅cos⁡+sin⁡ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaeyOeI0IaamiwaiabgwSixlGacogacaGGVbGaai4CaiabgUcaRiGacohacaGGPbGaaiOBaaaa@408D@ is a primitive function of X⋅sin⁡ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamiwaiabgwSixlGacohacaGGPbGaaiOBaaaa@3BEB@ as all x∈ℝ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamiEaiabgIGiolabl2riHcaa@39DD@ satisfy

    ∫ 0 x X⋅sin⁡ = ∫ 0 x X⋅(−cos⁡ ) ′ =X⋅(−cos⁡) | 0 x − ∫ 0 x X ′ ⋅(−cos⁡) =−X⋅cos⁡ | 0 x + ∫ 0 x cos⁡ =−X⋅cos⁡ | 0 x +sin⁡ | 0 x =−x⋅cos⁡x+sin⁡x MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaqbaeaabuGaaaaabaWaa8qCaeaacaWGybGaeyyXICTaci4CaiaacMgacaGGUbaaleaacaaIWaaabaGaamiEaaqdcqGHRiI8aaGcbaGaeyypa0Zaa8qCaeaacaWGybGaeyyXICTaaiikaiabgkHiTiGacogacaGGVbGaai4CaiqacMcagaqbaaWcbaGaaGimaaqaaiaadIhaa0Gaey4kIipaaOqaaaqaaiabg2da9iaadIfacqGHflY1caGGOaGaeyOeI0Iaci4yaiaac+gacaGGZbGaaiykaiaacYhadaqhaaWcbaGaaGimaaqaaiaadIhaaaGccqGHsisldaWdXbqaaiqadIfagaqbaiabgwSixlaacIcacqGHsislciGGJbGaai4BaiaacohacaGGPaaaleaacaaIWaaabaGaamiEaaqdcqGHRiI8aaGcbaaabaGaeyypa0JaeyOeI0IaamiwaiabgwSixlGacogacaGGVbGaai4CaiaacYhadaqhaaWcbaGaaGimaaqaaiaadIhaaaGccqGHRaWkdaWdXbqaaiGacogacaGGVbGaai4CaaWcbaGaaGimaaqaaiaadIhaa0Gaey4kIipaaOqaaaqaaiabg2da9iabgkHiTiaadIfacqGHflY1ciGGJbGaai4BaiaacohacaGG8bWaa0baaSqaaiaaicdaaeaacaWG4baaaOGaey4kaSIaci4CaiaacMgacaGGUbGaaiiFamaaDaaaleaacaaIWaaabaGaamiEaaaaaOqaaaqaaiabg2da9iabgkHiTiaadIhacqGHflY1ciGGJbGaai4BaiaacohacaWG4bGaey4kaSIaci4CaiaacMgacaGGUbGaamiEaaaaaaa@993E@

     
  • − X 2 ⋅cos⁡+2X⋅sin⁡+2cos⁡ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaeyOeI0IaamiwamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaakiabgwSixlGacogacaGGVbGaai4CaiabgUcaRiaaikdacaWGybGaeyyXICTaci4CaiaacMgacaGGUbGaey4kaSIaaGOmaiGacogacaGGVbGaai4Caaaa@49D4@ is a primitive function of X 2 ⋅sin⁡ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamiwamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaakiabgwSixlGacohacaGGPbGaaiOBaaaa@3CDE@ : We integrate by parts twice and get for x∈ℝ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamiEaiabgIGiolabl2riHcaa@39DD@

    ∫ 0 x X 2 ⋅sin⁡ = ∫ 0 x X 2 ⋅(−cos⁡ ) ′ = X 2 ⋅(−cos⁡) | 0 x + ∫ 0 x 2X⋅cos⁡ =− X 2 ⋅cos⁡ | 0 x + ∫ 0 x 2X⋅sin ′ =− X 2 ⋅cos⁡ | 0 x +2X⋅sin⁡ | 0 x − ∫ 0 x 2⋅sin⁡ =− X 2 ⋅cos⁡ | 0 x +2X⋅sin⁡ | 0 x +2cos⁡ | 0 x =− x 2 ⋅cos⁡x+2x⋅sin⁡x+2cos⁡x−2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaqbaeaabyGaaaaabaWaa8qCaeaacaWGybWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaOGaeyyXICTaci4CaiaacMgacaGGUbaaleaacaaIWaaabaGaamiEaaqdcqGHRiI8aaGcbaGaeyypa0Zaa8qCaeaacaWGybWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaOGaeyyXICTaaiikaiabgkHiTiGacogacaGGVbGaai4CaiqacMcagaqbaaWcbaGaaGimaaqaaiaadIhaa0Gaey4kIipaaOqaaaqaaiabg2da9iaadIfadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaGccqGHflY1caGGOaGaeyOeI0Iaci4yaiaac+gacaGGZbGaaiykaiaacYhadaqhaaWcbaGaaGimaaqaaiaadIhaaaGccqGHRaWkdaWdXbqaaiaaikdacaWGybGaeyyXICTaci4yaiaac+gacaGGZbaaleaacaaIWaaabaGaamiEaaqdcqGHRiI8aaGcbaaabaGaeyypa0JaeyOeI0IaamiwamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaakiabgwSixlGacogacaGGVbGaai4CaiaacYhadaqhaaWcbaGaaGimaaqaaiaadIhaaaGccqGHRaWkdaWdXbqaaiaaikdacaWGybGaeyyXICTaaiikaiGacohacaGGPbGaaiOBaiqacMcagaqbaaWcbaGaaGimaaqaaiaadIhaa0Gaey4kIipaaOqaaaqaaiabg2da9iabgkHiTiaadIfadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaGccqGHflY1ciGGJbGaai4BaiaacohacaGG8bWaa0baaSqaaiaaicdaaeaacaWG4baaaOGaey4kaSIaaGOmaiaadIfacqGHflY1ciGGZbGaaiyAaiaac6gacaGG8bWaa0baaSqaaiaaicdaaeaacaWG4baaaOGaeyOeI0Yaa8qCaeaacaaIYaGaeyyXICTaci4CaiaacMgacaGGUbaaleaacaaIWaaabaGaamiEaaqdcqGHRiI8aaGcbaaabaGaeyypa0JaeyOeI0IaamiwamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaakiabgwSixlGacogacaGGVbGaai4CaiaacYhadaqhaaWcbaGaaGimaaqaaiaadIhaaaGccqGHRaWkcaaIYaGaamiwaiabgwSixlGacohacaGGPbGaaiOBaiaacYhadaqhaaWcbaGaaGimaaqaaiaadIhaaaGccqGHRaWkcaaIYaGaci4yaiaac+gacaGGZbGaaiiFamaaDaaaleaacaaIWaaabaGaamiEaaaaaOqaaaqaaiabg2da9iabgkHiTiaadIhadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaGccqGHflY1ciGGJbGaai4BaiaacohacaWG4bGaey4kaSIaaGOmaiaadIhacqGHflY1ciGGZbGaaiyAaiaac6gacaWG4bGaey4kaSIaaGOmaiGacogacaGGVbGaai4CaiaadIhacqGHsislcaaIYaaaaaaa@DA49@

    and thus know that − X 2 ⋅cos⁡+2X⋅sin⁡+2cos⁡−2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaeyOeI0IaamiwamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaakiabgwSixlGacogacaGGVbGaai4CaiabgUcaRiaaikdacaWGybGaeyyXICTaci4CaiaacMgacaGGUbGaey4kaSIaaGOmaiGacogacaGGVbGaai4CaiabgkHiTiaaikdaaaa@4B7D@ is a primitive of X 2 ⋅sin⁡ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamiwamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaakiabgwSixlGacohacaGGPbGaaiOBaaaa@3CDE@ . Finally we omit the constant addend −2.

  • The last example reveals a primitive of cos⁡ 2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaci4yaiaac+gacaGGZbWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaaa@39A8@ . The calculation uses Pythagoras' theorem (i.e. the identity sin⁡ 2 =1− cos⁡ 2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaci4CaiaacMgacaGGUbWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaOGaeyypa0JaaGymaiabgkHiTiGacogacaGGVbGaai4CamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaaa@4021@ ), a standard trick!

    At first we have for x∈ℝ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamiEaiabgIGiolabl2riHcaa@39DD@ :

    ∫ 0 x cos⁡ 2 = ∫ 0 x cos⁡⋅cos⁡ = ∫ 0 x cos⁡⋅sin ′ =cos⁡⋅sin⁡ | 0 x − ∫ 0 x cos ′ ⋅sin⁡ =cos⁡⋅sin⁡ | 0 x + ∫ 0 x sin⁡ 2 =cos⁡⋅sin⁡ | 0 x + ∫ 0 x 1− cos⁡ 2 =cos⁡⋅sin⁡ | 0 x + ∫ 0 x 1 − ∫ 0 x cos⁡ 2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaqbaeaabuGaaaaabaWaa8qCaeaaciGGJbGaai4BaiaacohadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaaabaGaaGimaaqaaiaadIhaa0Gaey4kIipakiabg2da9maapehabaGaci4yaiaac+gacaGGZbGaeyyXICTaci4yaiaac+gacaGGZbaaleaacaaIWaaabaGaamiEaaqdcqGHRiI8aaGcbaGaeyypa0Zaa8qCaeaaciGGJbGaai4BaiaacohacqGHflY1caGGOaGaci4CaiaacMgacaGGUbGabiykayaafaaaleaacaaIWaaabaGaamiEaaqdcqGHRiI8aaGcbaaabaGaeyypa0Jaci4yaiaac+gacaGGZbGaeyyXICTaci4CaiaacMgacaGGUbGaaiiFamaaDaaaleaacaaIWaaabaGaamiEaaaakiabgkHiTmaapehabaGaaiikaiGacogacaGGVbGaai4CaiqacMcagaqbaiabgwSixlGacohacaGGPbGaaiOBaaWcbaGaaGimaaqaaiaadIhaa0Gaey4kIipaaOqaaaqaaiabg2da9iGacogacaGGVbGaai4CaiabgwSixlGacohacaGGPbGaaiOBaiaacYhadaqhaaWcbaGaaGimaaqaaiaadIhaaaGccqGHRaWkdaWdXbqaaiGacohacaGGPbGaaiOBamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaeaacaaIWaaabaGaamiEaaqdcqGHRiI8aaGcbaaabaGaeyypa0Jaci4yaiaac+gacaGGZbGaeyyXICTaci4CaiaacMgacaGGUbGaaiiFamaaDaaaleaacaaIWaaabaGaamiEaaaakiabgUcaRmaapehabaGaaGymaiabgkHiTiGacogacaGGVbGaai4CamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaeaacaaIWaaabaGaamiEaaqdcqGHRiI8aaGcbaaabaGaeyypa0Jaci4yaiaac+gacaGGZbGaeyyXICTaci4CaiaacMgacaGGUbGaaiiFamaaDaaaleaacaaIWaaabaGaamiEaaaakiabgUcaRmaapehabaGaaGymaaWcbaGaaGimaaqaaiaadIhaa0Gaey4kIipakiabgkHiTmaapehabaGaci4yaiaac+gacaGGZbWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaqaaiaaicdaaeaacaWG4baaniabgUIiYdaaaaaa@B94A@

    Indeed this is not the expected solution for our integral! Instead however it is an equation satisfied by the unknown integral that could be solved for it:

    ∫ 0 x cos⁡ 2 = 1 2 (sin⁡⋅cos⁡ | 0 x + ∫ 0 x 1 )= 1 2 (sin⁡x⋅cos⁡x+x) MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaaciGGJbGaai4BaiaacohadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaaabaGaaGimaaqaaiaadIhaa0Gaey4kIipakiabg2da9maalaaabaGaaGymaaqaaiaaikdaaaGaaiikaiGacohacaGGPbGaaiOBaiabgwSixlGacogacaGGVbGaai4CaiaacYhadaqhaaWcbaGaaGimaaqaaiaadIhaaaGccqGHRaWkdaWdXbqaaiaaigdaaSqaaiaaicdaaeaacaWG4baaniabgUIiYdGccaGGPaGaeyypa0ZaaSaaaeaacaaIXaaabaGaaGOmaaaacaGGOaGaci4CaiaacMgacaGGUbGaamiEaiabgwSixlGacogacaGGVbGaai4CaiaadIhacqGHRaWkcaWG4bGaaiykaaaa@620B@

    Finally this proves 1 2 (sin⁡⋅cos⁡+X) MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaSaaaeaacaaIXaaabaGaaGOmaaaacaGGOaGaci4CaiaacMgacaGGUbGaeyyXICTaci4yaiaac+gacaGGZbGaey4kaSIaamiwaiaacMcaaaa@4280@ as a primitive of cos⁡ 2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaci4yaiaac+gacaGGZbWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaaa@39A8@ .

The Pythagorean theorem is often involved when integrating by parts. As another example we prove the recursion formulas for the integrals of sin⁡ n MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaci4CaiaacMgacaGGUbWaaWbaaSqabeaacaWGUbaaaaaa@39E4@ and cos⁡ n MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaci4yaiaac+gacaGGZbWaaWbaaSqabeaacaWGUbaaaaaa@39DF@ .

Proposition:  For all a,b∈ℝ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamyyaiaacYcacaWGIbGaeyicI4SaeSyhHekaaa@3B5D@ and all n≥2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamOBaiabgwMiZkaaikdaaaa@3961@ the following recursions are valid:

  1. ∫ a b sin⁡ n =− cos⁡⋅ sin⁡ n−1 n | a b + n−1 n ∫ a b sin⁡ n−2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaaciGGZbGaaiyAaiaac6gadaahaaWcbeqaaiaad6gaaaaabaGaamyyaaqaaiaadkgaa0Gaey4kIipakiabg2da9iabgkHiTmaalaaabaGaci4yaiaac+gacaGGZbGaeyyXICTaci4CaiaacMgacaGGUbWaaWbaaSqabeaacaWGUbGaeyOeI0IaaGymaaaaaOqaaiaad6gaaaGaaiiFamaaDaaaleaacaWGHbaabaGaamOyaaaakiabgUcaRmaalaaabaGaamOBaiabgkHiTiaaigdaaeaacaWGUbaaamaapehabaGaci4CaiaacMgacaGGUbWaaWbaaSqabeaacaWGUbGaeyOeI0IaaGOmaaaaaeaacaWGHbaabaGaamOyaaqdcqGHRiI8aaaa@5D26@

[8.3.2]
  1. ∫ a b cos⁡ n = sin⁡⋅ cos⁡ n−1 n | a b + n−1 n ∫ a b cos⁡ n−2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaaciGGJbGaai4BaiaacohadaahaaWcbeqaaiaad6gaaaaabaGaamyyaaqaaiaadkgaa0Gaey4kIipakiabg2da9maalaaabaGaci4CaiaacMgacaGGUbGaeyyXICTaci4yaiaac+gacaGGZbWaaWbaaSqabeaacaWGUbGaeyOeI0IaaGymaaaaaOqaaiaad6gaaaGaaiiFamaaDaaaleaacaWGHbaabaGaamOyaaaakiabgUcaRmaalaaabaGaamOBaiabgkHiTiaaigdaaeaacaWGUbaaamaapehabaGaci4yaiaac+gacaGGZbWaaWbaaSqabeaacaWGUbGaeyOeI0IaaGOmaaaaaeaacaWGHbaabaGaamOyaaqdcqGHRiI8aaaa@5C2F@

[8.3.3]

Proof:  Verification is quite similar in both cases, so it is sufficient to prove only one of them, e.g. 2. From sin⁡ 2 =1− cos⁡ 2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaci4CaiaacMgacaGGUbWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaOGaeyypa0JaaGymaiabgkHiTiGacogacaGGVbGaai4CamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaaa@4021@ we get the following equation for ∫ a b cos⁡ n MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaaciGGJbGaai4BaiaacohadaahaaWcbeqaaiaad6gaaaaabaGaamyyaaqaaiaadkgaa0Gaey4kIipaaaa@3E0A@ :

∫ a b cos⁡ n = ∫ a b sin ′ ⋅ cos⁡ n−1 =sin⁡⋅ cos⁡ n−1 | a b − ∫ a b sin⁡⋅(n−1) cos⁡ n−2 ⋅(−sin⁡) =sin⁡⋅ cos⁡ n−1 | a b +(n−1) ∫ a b sin⁡ 2 ⋅ cos⁡ n−2 =sin⁡⋅ cos⁡ n−1 | a b +(n−1) ∫ a b (1− cos⁡ 2 )⋅ cos⁡ n−2 =sin⁡⋅ cos⁡ n−1 | a b +(n−1) ∫ a b cos⁡ n−2 −(n−1) ∫ a b cos⁡ n MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaqbaeaabqGaaaaabaWaa8qCaeaaciGGJbGaai4BaiaacohadaahaaWcbeqaaiaad6gaaaaabaGaamyyaaqaaiaadkgaa0Gaey4kIipakiabg2da9maapehabaGaaiikaiGacohacaGGPbGaaiOBaiqacMcagaqbaiabgwSixlGacogacaGGVbGaai4CamaaCaaaleqabaGaamOBaiabgkHiTiaaigdaaaaabaGaamyyaaqaaiaadkgaa0Gaey4kIipaaOqaaiabg2da9iGacohacaGGPbGaaiOBaiabgwSixlGacogacaGGVbGaai4CamaaCaaaleqabaGaamOBaiabgkHiTiaaigdaaaGccaGG8bWaa0baaSqaaiaadggaaeaacaWGIbaaaOGaeyOeI0Yaa8qCaeaaciGGZbGaaiyAaiaac6gacqGHflY1caGGOaGaamOBaiabgkHiTiaaigdacaGGPaGaci4yaiaac+gacaGGZbWaaWbaaSqabeaacaWGUbGaeyOeI0IaaGOmaaaakiabgwSixlaacIcacqGHsislciGGZbGaaiyAaiaac6gacaGGPaaaleaacaWGHbaabaGaamOyaaqdcqGHRiI8aaGcbaaabaGaeyypa0Jaci4CaiaacMgacaGGUbGaeyyXICTaci4yaiaac+gacaGGZbWaaWbaaSqabeaacaWGUbGaeyOeI0IaaGymaaaakiaacYhadaqhaaWcbaGaamyyaaqaaiaadkgaaaGccqGHRaWkcaGGOaGaamOBaiabgkHiTiaaigdacaGGPaWaa8qCaeaaciGGZbGaaiyAaiaac6gadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaGccqGHflY1ciGGJbGaai4BaiaacohadaahaaWcbeqaaiaad6gacqGHsislcaaIYaaaaaqaaiaadggaaeaacaWGIbaaniabgUIiYdaakeaaaeaacqGH9aqpciGGZbGaaiyAaiaac6gacqGHflY1ciGGJbGaai4BaiaacohadaahaaWcbeqaaiaad6gacqGHsislcaaIXaaaaOGaaiiFamaaDaaaleaacaWGHbaabaGaamOyaaaakiabgUcaRiaacIcacaWGUbGaeyOeI0IaaGymaiaacMcadaWdXbqaaiaacIcacaaIXaGaeyOeI0Iaci4yaiaac+gacaGGZbWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaOGaaiykaiabgwSixlGacogacaGGVbGaai4CamaaCaaaleqabaGaamOBaiabgkHiTiaaikdaaaaabaGaamyyaaqaaiaadkgaa0Gaey4kIipaaOqaaaqaaiabg2da9iGacohacaGGPbGaaiOBaiabgwSixlGacogacaGGVbGaai4CamaaCaaaleqabaGaamOBaiabgkHiTiaaigdaaaGccaGG8bWaa0baaSqaaiaadggaaeaacaWGIbaaaOGaey4kaSIaaiikaiaad6gacqGHsislcaaIXaGaaiykamaapehabaGaci4yaiaac+gacaGGZbWaaWbaaSqabeaacaWGUbGaeyOeI0IaaGOmaaaaaeaacaWGHbaabaGaamOyaaqdcqGHRiI8aOGaeyOeI0Iaaiikaiaad6gacqGHsislcaaIXaGaaiykamaapehabaGaci4yaiaac+gacaGGZbWaaWbaaSqabeaacaWGUbaaaaqaaiaadggaaeaacaWGIbaaniabgUIiYdaaaaaa@EE35@

Thus we have:  n ∫ a b cos⁡ n =sin⁡⋅ cos⁡ n−1 | a b +(n−1) ∫ a b cos⁡ n−2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamOBamaapehabaGaci4yaiaac+gacaGGZbWaaWbaaSqabeaacaWGUbaaaaqaaiaadggaaeaacaWGIbaaniabgUIiYdGccqGH9aqpciGGZbGaaiyAaiaac6gacqGHflY1ciGGJbGaai4BaiaacohadaahaaWcbeqaaiaad6gacqGHsislcaaIXaaaaOGaaiiFamaaDaaaleaacaWGHbaabaGaamOyaaaakiabgUcaRiaacIcacaWGUbGaeyOeI0IaaGymaiaacMcadaWdXbqaaiGacogacaGGVbGaai4CamaaCaaaleqabaGaamOBaiabgkHiTiaaikdaaaaabaGaamyyaaqaaiaadkgaa0Gaey4kIipaaaa@5C75@ which in fact is the assertion.

If a and b are zeros for the sine or for the cosine the recursion formulas could be simplified to

∫ a b sin⁡ n = n−1 n ∫ a b sin⁡ n−2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaaciGGZbGaaiyAaiaac6gadaahaaWcbeqaaiaad6gaaaaabaGaamyyaaqaaiaadkgaa0Gaey4kIipakiabg2da9maalaaabaGaamOBaiabgkHiTiaaigdaaeaacaWGUbaaamaapehabaGaci4CaiaacMgacaGGUbWaaWbaaSqabeaacaWGUbGaeyOeI0IaaGOmaaaaaeaacaWGHbaabaGaamOyaaqdcqGHRiI8aaaa@4C89@    and    ∫ a b cos⁡ n = n−1 n ∫ a b cos⁡ n−2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaaciGGJbGaai4BaiaacohadaahaaWcbeqaaiaad6gaaaaabaGaamyyaaqaaiaadkgaa0Gaey4kIipakiabg2da9maalaaabaGaamOBaiabgkHiTiaaigdaaeaacaWGUbaaamaapehabaGaci4yaiaac+gacaGGZbWaaWbaaSqabeaacaWGUbGaeyOeI0IaaGOmaaaaaeaacaWGHbaabaGaamOyaaqdcqGHRiI8aaaa@4C7F@ .

In this case we also succeed in finding a non recursive representation. The following integral is needed in [8.5.7] where we will calculate the volume of a sphere.

Proposition:  For all n≥0 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamOBaiabgwMiZkaaicdaaaa@395F@ we have

∫ − π 2 π 2 cos⁡ n = { n! ( 2 k k!) 2 ⋅π   if  n=2k ( 2 k k!) 2 n! ⋅2   if  n=2k+1 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaaciGGJbGaai4BaiaacohadaahaaWcbeqaaiaad6gaaaaabaGaeyOeI0YaaSaaaeaacqaHapaCaeaacaaIYaaaaaqaamaalaaabaGaeqiWdahabaGaaGOmaaaaa0Gaey4kIipakiabg2da9maaceaabaqbaeaabiqaaaqaamaalaaabaGaamOBaiaacgcaaeaacaGGOaGaaGOmamaaCaaaleqabaGaam4AaaaakiaadUgacaGGHaGaaiykamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaaGccqGHflY1cqaHapaCcaqGMbGaaeyyaiaabYgacaqGSbGaae4Caiaad6gacqGH9aqpcaaIYaGaam4AaaqaamaalaaabaGaaiikaiaaikdadaahaaWcbeqaaiaadUgaaaGccaWGRbGaaiyiaiaacMcadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaaakeaacaWGUbGaaiyiaaaacqGHflY1caaIYaGaaeOzaiaabggacaqGSbGaaeiBaiaabohacaWGUbGaeyypa0JaaGOmaiaadUgacqGHRaWkcaaIXaaaaaGaay5Eaaaaaa@6C80@
[8.3.4]

Proof:  The identity [8.3.4] is immediate if k=0 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaam4Aaiabg2da9iaaicdaaaa@389C@ . Without restriction we thus assume that k>0 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaam4Aaiabg6da+iaaicdaaaa@389E@ . If n=2k MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamOBaiabg2da9iaaikdacaWGRbaaaa@3991@ the simplified recursion formula could be applied exactly k times:

∫ − π 2 π 2 cos⁡ n = n−1 n ⋅ n−3 n−2 ⋅…⋅ 1 2 ∫ − π 2 π 2 cos⁡ 0 = n(n−1) n 2 ⋅ (n−2)(n−3) (n−2) 2 ⋅…⋅ 2⋅1 2 2 ⋅π = n! ((2k)⋅(2k−2)⋅…⋅(2k−2(k−1))) 2 ⋅π = n! ( 2 k (k⋅(k−1)⋅…⋅(k−(k−1))) 2 ⋅π (2 factored out k times) = n! ( 2 k k!) 2 ⋅π MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaqbaeaabuWaaaaabaWaa8qCaeaaciGGJbGaai4BaiaacohadaahaaWcbeqaaiaad6gaaaaabaGaeyOeI0YaaSaaaeaacqaHapaCaeaacaaIYaaaaaqaamaalaaabaGaeqiWdahabaGaaGOmaaaaa0Gaey4kIipaaOqaaiabg2da9maalaaabaGaamOBaiabgkHiTiaaigdaaeaacaWGUbaaaiabgwSixpaalaaabaGaamOBaiabgkHiTiaaiodaaeaacaWGUbGaeyOeI0IaaGOmaaaacqGHflY1cqWIMaYscqGHflY1daWcaaqaaiaaigdaaeaacaaIYaaaamaapehabaGaci4yaiaac+gacaGGZbWaaWbaaSqabeaacaaIWaaaaaqaaiabgkHiTmaalaaabaGaeqiWdahabaGaaGOmaaaaaeaadaWcaaqaaiabec8aWbqaaiaaikdaaaaaniabgUIiYdaakeaaaeaaaeaacqGH9aqpdaWcaaqaaiaad6gacaGGOaGaamOBaiabgkHiTiaaigdacaGGPaaabaGaamOBamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaaGccqGHflY1daWcaaqaaiaacIcacaWGUbGaeyOeI0IaaGOmaiaacMcacaGGOaGaamOBaiabgkHiTiaaiodacaGGPaaabaGaaiikaiaad6gacqGHsislcaaIYaGaaiykamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaaGccqGHflY1cqWIMaYscqGHflY1daWcaaqaaiaaikdacqGHflY1caaIXaaabaGaaGOmamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaaGccqGHflY1cqaHapaCaeaaaeaaaeaacqGH9aqpdaWcaaqaaiaad6gacaGGHaaabaGaaiikaiaacIcacaaIYaGaam4AaiaacMcacqGHflY1caGGOaGaaGOmaiaadUgacqGHsislcaaIYaGaaiykaiabgwSixlablAciljabgwSixlaacIcacaaIYaGaam4AaiabgkHiTiaaikdacaGGOaGaam4AaiabgkHiTiaaigdacaGGPaGaaiykaiaacMcadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaaaaOGaeyyXICTaeqiWdahabaaabaaabaGaeyypa0ZaaSaaaeaacaWGUbGaaiyiaaqaaiaacIcacaaIYaWaaWbaaSqabeaacaWGRbaaaOGaaiikaiaadUgacqGHflY1caGGOaGaam4AaiabgkHiTiaaigdacaGGPaGaeyyXICTaeSOjGSKaeyyXICTaaiikaiaadUgacqGHsislcaGGOaGaam4AaiabgkHiTiaaigdacaGGPaGaaiykaiaacMcadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaaaaOGaeyyXICTaeqiWdahabaGaaeikaiaadUgacaqGGaGaaeyBaiaabggacaqGSbGaaeiiaiaabkdacaqGGaGaaeyyaiaabwhacaqGZbGaae4zaiaabwgacaqGRbGaaeiBaiaabggacaqGTbGaaeyBaiaabwgacaqGYbGaaeiDaiaabMcaaeaaaeaacqGH9aqpdaWcaaqaaiaad6gacaGGHaaabaGaaiikaiaaikdadaahaaWcbeqaaiaadUgaaaGccaWGRbGaaiyiaiaacMcadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaaaaOGaeyyXICTaeqiWdahabaaaaaaa@E96B@

We proceed similar in the case n=2k+1 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamOBaiabg2da9iaaikdacaWGRbGaey4kaSIaaGymaaaa@3B2E@ and again apply the simplified recursion formula k times:

∫ − π 2 π 2 cos⁡ n = n−1 n ⋅ n−3 n−2 ⋅…⋅ 2 3 ∫ − π 2 π 2 cos⁡ 1 = (n−1) 2 n⋅(n−1) ⋅ (n−3) 2 (n−2)⋅(n−3) ⋅…⋅ 2 2 3⋅2 ⋅2 = ((2k)⋅(2k−2)⋅…⋅(2k−2(k−1))) 2 n! ⋅2 = ( 2 k (k⋅(k−1)⋅…⋅(k−(k−1))) 2 n! ⋅2 = ( 2 k k!) 2 n! ⋅2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaqbaeaabuWaaaaabaWaa8qCaeaaciGGJbGaai4BaiaacohadaahaaWcbeqaaiaad6gaaaaabaGaeyOeI0YaaSaaaeaacqaHapaCaeaacaaIYaaaaaqaamaalaaabaGaeqiWdahabaGaaGOmaaaaa0Gaey4kIipaaOqaaiabg2da9maalaaabaGaamOBaiabgkHiTiaaigdaaeaacaWGUbaaaiabgwSixpaalaaabaGaamOBaiabgkHiTiaaiodaaeaacaWGUbGaeyOeI0IaaGOmaaaacqGHflY1cqWIMaYscqGHflY1daWcaaqaaiaaikdaaeaacaaIZaaaamaapehabaGaci4yaiaac+gacaGGZbWaaWbaaSqabeaacaaIXaaaaaqaaiabgkHiTmaalaaabaGaeqiWdahabaGaaGOmaaaaaeaadaWcaaqaaiabec8aWbqaaiaaikdaaaaaniabgUIiYdaakeaaaeaaaeaacqGH9aqpdaWcaaqaaiaacIcacaWGUbGaeyOeI0IaaGymaiaacMcadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaaakeaacaWGUbGaeyyXICTaaiikaiaad6gacqGHsislcaaIXaGaaiykaaaacqGHflY1daWcaaqaaiaacIcacaWGUbGaeyOeI0IaaG4maiaacMcadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaaakeaacaGGOaGaamOBaiabgkHiTiaaikdacaGGPaGaeyyXICTaaiikaiaad6gacqGHsislcaaIZaGaaiykaaaacqGHflY1cqWIMaYscqGHflY1daWcaaqaaiaaikdadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaaakeaacaaIZaGaeyyXICTaaGOmaaaacqGHflY1caaIYaaabaaabaaabaGaeyypa0ZaaSaaaeaacaGGOaGaaiikaiaaikdacaWGRbGaaiykaiabgwSixlaacIcacaaIYaGaam4AaiabgkHiTiaaikdacaGGPaGaeyyXICTaeSOjGSKaeyyXICTaaiikaiaaikdacaWGRbGaeyOeI0IaaGOmaiaacIcacaWGRbGaeyOeI0IaaGymaiaacMcacaGGPaGaaiykamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaOqaaiaad6gacaGGHaaaaiabgwSixlaaikdaaeaaaeaaaeaacqGH9aqpdaWcaaqaaiaacIcacaaIYaWaaWbaaSqabeaacaWGRbaaaOGaaiikaiaadUgacqGHflY1caGGOaGaam4AaiabgkHiTiaaigdacaGGPaGaeyyXICTaeSOjGSKaeyyXICTaaiikaiaadUgacqGHsislcaGGOaGaam4AaiabgkHiTiaaigdacaGGPaGaaiykaiaacMcadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaaakeaacaWGUbGaaiyiaaaacqGHflY1caaIYaaabaaabaaabaGaeyypa0ZaaSaaaeaacaGGOaGaaGOmamaaCaaaleqabaGaam4AaaaakiaadUgacaGGHaGaaiykamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaOqaaiaad6gacaGGHaaaaiabgwSixlaaikdaaeaaaaaaaa@D941@

We now turn to the chain rule and its integral version. Different from integration by parts the substitution formula also controls the bounderies of integration.

Theorem (substitution formula):  Let I and J be any two intervals and g:J→I MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaam4zaiaacQdacaWGkbGaeyOKH4Qaamysaaaa@3B20@ a differentiable function. If f is integrable on I, i.e. f∈I(I) MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamOzaiabgIGiolaadMeacaGGOaGaamysaiaacMcaaaa@3B50@ then (f∘g)⋅ g ′ ∈I(J) MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaaiikaiaadAgacqWIyiYBcaWGNbGaaiykaiabgwSixlqadEgagaqbaiabgIGiolaadMeacaGGOaGaamOsaiaacMcaaaa@4212@ and for all a,b∈J MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamyyaiaacYcacaWGIbGaeyicI4SaamOsaaaa@3ABC@ the following identity holds:

∫ a b (f∘g)⋅ g ′ = ∫ g(a) g(b) f MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaacaGGOaGaamOzaiablIHiVjaadEgacaGGPaGaeyyXICTabm4zayaafaaaleaacaWGHbaabaGaamOyaaqdcqGHRiI8aOGaeyypa0Zaa8qCaeaacaWGMbaaleaacaWGNbGaaiikaiaadggacaGGPaaabaGaam4zaiaacIcacaWGIbGaaiykaaqdcqGHRiI8aaaa@4C89@
[8.3.5]

Proof:  Let h be a primitive function of f. According to the chain rule ([7.7.8]) the composit h∘g MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamiAaiablIHiVjaadEgaaaa@38FF@ is differentiable on I and

(h∘g ) ′ =( h ′ ∘g)⋅ g ′ =(f∘g)⋅ g ′ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaaiikaiaadIgacqWIyiYBcaWGNbGabiykayaafaGaeyypa0JaaiikaiqadIgagaqbaiablIHiVjaadEgacaGGPaGaeyyXICTabm4zayaafaGaeyypa0JaaiikaiaadAgacqWIyiYBcaWGNbGaaiykaiabgwSixlqadEgagaqbaaaa@4BD6@ .

Thus (f∘g)⋅ g ′ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaaiikaiaadAgacqWIyiYBcaWGNbGaaiykaiabgwSixlqadEgagaqbaaaa@3D98@ has h∘g MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamiAaiablIHiVjaadEgaaaa@38FF@ as a primitive and therefore

∫ a b (f∘g)⋅ g ′ =(h∘g) | a b =h | g(a) g(b) = ∫ g(a) g(b) f MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaacaGGOaGaamOzaiablIHiVjaadEgacaGGPaGaeyyXICTabm4zayaafaaaleaacaWGHbaabaGaamOyaaqdcqGHRiI8aOGaeyypa0JaaiikaiaadIgacqWIyiYBcaWGNbGaaiykaiaacYhadaqhaaWcbaGaamyyaaqaaiaadkgaaaGccqGH9aqpcaWGObGaaiiFamaaDaaaleaacaWGNbGaaiikaiaadggacaGGPaaabaGaam4zaiaacIcacaWGIbGaaiykaaaakiabg2da9maapehabaGaamOzaaWcbaGaam4zaiaacIcacaWGHbGaaiykaaqaaiaadEgacaGGOaGaamOyaiaacMcaa0Gaey4kIipaaaa@5E80@

Consider:

  • Especially with the substitution formula the dx-notation is very common. In this world however it is not only the identity's differential dx that has to be considered but also the differential

    dg(x)= g ′ (x)⋅dx MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamizaiaadEgacaGGOaGaamiEaiaacMcacqGH9aqpceWGNbGbauaacaGGOaGaamiEaiaacMcacqGHflY1caWGKbGaamiEaaaa@429B@  

     i

    We supplement the annotations on differential forms of degree 1 in 8.2 and take up the identity d x X=X MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamizamaaBaaaleaacaWG4baabeaakiaadIfacqGH9aqpcaWGybaaaa@3AC8@ . For r∈ℝ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamOCaiabgIGiolabl2riHcaa@39D7@ we then have

    d x g(r)= g ′ (x)⋅r= g ′ (x)⋅ d x X(r) MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamizamaaBaaaleaacaWG4baabeaakiaadEgacaGGOaGaamOCaiaacMcacqGH9aqpceWGNbGbauaacaGGOaGaamiEaiaacMcacqGHflY1caWGYbGaeyypa0Jabm4zayaafaGaaiikaiaadIhacaGGPaGaeyyXICTaamizamaaBaaaleaacaWG4baabeaakiaadIfacaGGOaGaamOCaiaacMcaaaa@4EC0@ ,

    i.e. (x, d x g)=(x, g ′ (x)⋅ d x X) MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaaiikaiaadIhacaGGSaGaamizamaaBaaaleaacaWG4baabeaakiaadEgacaGGPaGaeyypa0JaaiikaiaadIhacaGGSaGabm4zayaafaGaaiikaiaadIhacaGGPaGaeyyXICTaamizamaaBaaaleaacaWG4baabeaakiaadIfacaGGPaaaaa@4897@ , which proves dg= g ′ ⋅dX MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamizaiaadEgacqGH9aqpceWGNbGbauaacqGHflY1caWGKbGaamiwaaaa@3DCF@ often denoted as

    dg(x)= g ′ (x)⋅dx MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamizaiaadEgacaGGOaGaamiEaiaacMcacqGH9aqpceWGNbGbauaacaGGOaGaamiEaiaacMcacqGHflY1caWGKbGaamiEaaaa@429B@

    in the substitution formula's context.

    of an arbitrary differentiable function g.

    Now, if we substitute t=g(x) MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamiDaiabg2da9iaadEgacaGGOaGaamiEaiaacMcaaaa@3B2D@ , and consequently dt= g ′ (x)dx MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamizaiaadshacqGH9aqpceWGNbGbauaacaGGOaGaamiEaiaacMcacaWGKbGaamiEaaaa@3E08@ we simply get the identity

    ∫ a b f(g(x))⋅ g ′ (x)dx = ∫ g(a) g(b) f(t)dt MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaacaWGMbGaaiikaiaadEgacaGGOaGaamiEaiaacMcacaGGPaGaeyyXICTabm4zayaafaGaaiikaiaadIhacaGGPaGaamizaiaadIhaaSqaaiaadggaaeaacaWGIbaaniabgUIiYdGccqGH9aqpdaWdXbqaaiaadAgacaGGOaGaamiDaiaacMcacaWGKbGaamiDaaWcbaGaam4zaiaacIcacaWGHbGaaiykaaqaaiaadEgacaGGOaGaamOyaiaacMcaa0Gaey4kIipaaaa@5615@

    and it is is a valid one, guaranteed by the substitution formula! For the readers convenience the examples to follow are displayable either way. Just click the buttons ◄ and ► to choose your option.

  • The substitution formula is bidirectional. We use the left to right direction if the integrand is clearly shaped like (f∘g)⋅ g ′ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaaiikaiaadAgacqWIyiYBcaWGNbGaaiykaiabgwSixlqadEgagaqbaaaa@3D98@ . In this case the substituition g is simply read off.

    With the second direction (right to left) we have to introduce independently a substitution g such that the integral of (f∘g)⋅ g ′ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaaiikaiaadAgacqWIyiYBcaWGNbGaaiykaiabgwSixlqadEgagaqbaaaa@3D98@ is easier to calculate than the one of f. Further we now need to find inverse images of the boundaries with respect to g. If g is bijective we can employ the inverse function of g and restate [8.3.5] for a,b∈I MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamyyaiaacYcacaWGIbGaeyicI4Saamysaaaa@3ABB@ as follows:

    ∫ a b f = ∫ g −1 (a) g −1 (b) (f∘g)⋅ g ′ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaacaWGMbaaleaacaWGHbaabaGaamOyaaqdcqGHRiI8aOGaeyypa0Zaa8qCaeaacaGGOaGaamOzaiablIHiVjaadEgacaGGPaGaeyyXICTabm4zayaafaaaleaacaWGNbWaaWbaaWqabeaacqGHsislcaaIXaaaaSGaaiikaiaadggacaGGPaaabaGaam4zamaaCaaameqabaGaeyOeI0IaaGymaaaaliaacIcacaWGIbGaaiykaaqdcqGHRiI8aaaa@504B@
     

We start practising with two examples for the left to right direction.

Example:  We calculate the integral   ∫ 0 1 ( X 2 +1 ) 4 ⋅2X = ∫ 0 1 ( x 2 +1 ) 4 ⋅2x dx MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaacaGGOaGaamiwamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaakiabgUcaRiaaigdacaGGPaWaaWbaaSqabeaacaaI0aaaaOGaeyyXICTaaGOmaiaadIfaaSqaaiaaicdaaeaacaaIXaaaniabgUIiYdGccqGH9aqpdaWdXbqaaiaacIcacaWG4bWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaOGaey4kaSIaaGymaiaacMcadaahaaWcbeqaaiaaisdaaaGccqGHflY1caaIYaGaamiEaiaaykW7caWGKbGaamiEaaWcbaGaaGimaaqaaiaaigdaa0Gaey4kIipaaaa@55A5@   by substituting

◄►

g= X 2 +1,  g ′ =2X MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaam4zaiabg2da9iaadIfadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaGccqGHRaWkcaaIXaGaaiilaiaaywW7ceWGNbGbauaacqGH9aqpcaaIYaGaamiwaaaa@4120@

∫ 0 1 ( X 2 +1 ) 4 ⋅2X = ∫ 0 1 X 4 ∘( X 2 +1)⋅( X 2 +1 ) ′ = ∫ 1 2 X 4 = 1 5 X 5 | 1 2 = 31 5 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaqbaeaabqGaaaaabaaabaWaa8qCaeaacaGGOaGaamiwamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaakiabgUcaRiaaigdacaGGPaWaaWbaaSqabeaacaaI0aaaaOGaeyyXICTaaGOmaiaadIfaaSqaaiaaicdaaeaacaaIXaaaniabgUIiYdaakeaacqGH9aqpaeaadaWdXbqaaiaadIfadaahaaWcbeqaaiaaisdaaaGccqWIyiYBcaGGOaGaamiwamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaakiabgUcaRiaaigdacaGGPaGaeyyXICTaaiikaiaadIfadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaGccqGHRaWkcaaIXaGabiykayaafaaaleaacaaIWaaabaGaaGymaaqdcqGHRiI8aaGcbaGaeyypa0dabaWaa8qCaeaacaWGybWaaWbaaSqabeaacaaI0aaaaaqaaiaaigdaaeaacaaIYaaaniabgUIiYdaakeaacqGH9aqpaeaadaWcaaqaaiaaigdaaeaacaaI1aaaaiaadIfadaahaaWcbeqaaiaaiwdaaaGccaGG8bWaa0baaSqaaiaaigdaaeaacaaIYaaaaOGaeyypa0ZaaSaaaeaacaaIZaGaaGymaaqaaiaaiwdaaaaaaaaa@686E@

The first step in the next example is to care for the missing factor 3. This is easily done by considering 1= 1 3 ⋅3 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaaGymaiabg2da9maalaaabaGaaGymaaqaaiaaiodaaaGaeyyXICTaaG4maaaa@3C3C@ , a common trick. Unsuitable factors are no obstacles at all as they are always placeable outside the integral sign.

Example:  To calculate the integral  ∫ 0 2 X 2 2 X 3 +1 = ∫ 0 2 x 2 2 x 3 +1  dx MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaadaWcaaqaaiaadIfadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaaakeaacaaIYaWaaOaaaeaacaWGybWaaWbaaSqabeaacaaIZaaaaOGaey4kaSIaaGymaaWcbeaaaaaabaGaaGimaaqaaiaaikdaa0Gaey4kIipakiabg2da9maapehabaWaaSaaaeaacaWG4bWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaGcbaGaaGOmamaakaaabaGaamiEamaaCaaaleqabaGaaG4maaaakiabgUcaRiaaigdaaSqabaaaaOGaaGPaVlaadsgacaWG4baaleaacaaIWaaabaGaaGOmaaqdcqGHRiI8aaaa@4EB4@   we substitute

◄►

g= X 3 +1,  g ′ =3 X 2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaam4zaiabg2da9iaadIfadaahaaWcbeqaaiaaiodaaaGccqGHRaWkcaaIXaGaaiilaiaaywW7ceWGNbGbauaacqGH9aqpcaaIZaGaamiwamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaaa@420B@

∫ 0 2 X 2 2 X 3 +1 = 1 3 ∫ 0 2 3 X 2 2 X 3 +1 = 1 3 ∫ 0 2 1 2 X ∘( X 3 +1)⋅( X 3 +1 ) ′ = 1 3 ∫ 1 9 1 2 X = 1 3 X | 1 9 = 2 3 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaqbaeaabuGaaaaabaaabaWaa8qCaeaadaWcaaqaaiaadIfadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaaakeaacaaIYaWaaOaaaeaacaWGybWaaWbaaSqabeaacaaIZaaaaOGaey4kaSIaaGymaaWcbeaaaaaabaGaaGimaaqaaiaaikdaa0Gaey4kIipaaOqaaiabg2da9aqaamaalaaabaGaaGymaaqaaiaaiodaaaWaa8qCaeaadaWcaaqaaiaaiodacaWGybWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaGcbaGaaGOmamaakaaabaGaamiwamaaCaaaleqabaGaaG4maaaakiabgUcaRiaaigdaaSqabaaaaaqaaiaaicdaaeaacaaIYaaaniabgUIiYdaakeaacqGH9aqpaeaadaWcaaqaaiaaigdaaeaacaaIZaaaamaapehabaWaaSaaaeaacaaIXaaabaGaaGOmamaakaaabaGaamiwaaWcbeaaaaGccqWIyiYBcaGGOaGaamiwamaaCaaaleqabaGaaG4maaaakiabgUcaRiaaigdacaGGPaGaeyyXICTaaiikaiaadIfadaahaaWcbeqaaiaaiodaaaGccqGHRaWkcaaIXaGabiykayaafaaaleaacaaIWaaabaGaaGOmaaqdcqGHRiI8aaGcbaGaeyypa0dabaWaaSaaaeaacaaIXaaabaGaaG4maaaadaWdXbqaamaalaaabaGaaGymaaqaaiaaikdadaGcaaqaaiaadIfaaSqabaaaaaqaaiaaigdaaeaacaaI5aaaniabgUIiYdaakeaacqGH9aqpaeaadaWcaaqaaiaaigdaaeaacaaIZaaaamaakaaabaGaamiwaaWcbeaakiaacYhadaqhaaWcbaGaaGymaaqaaiaaiMdaaaGccqGH9aqpdaWcaaqaaiaaikdaaeaacaaIZaaaaaaaaaa@753A@

In our third example we apply the substitution formula in the right to left direction. Now that the integrand is not of the (f∘g)⋅ g ′ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaaiikaiaadAgacqWIyiYBcaWGNbGaaiykaiabgwSixlqadEgagaqbaaaa@3D98@ type there is no evident substitution g to be read off. Without experiences some substitutions seem to be quite random and strange.

In this example we choose sine for substitution as the integrand's design is related to the Pythagorean theorem 1− sin⁡ 2 = cos⁡ 2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaaGymaiabgkHiTiGacohacaGGPbGaaiOBamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaakiabg2da9iGacogacaGGVbGaai4CamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaaa@4021@ which might be promising. Also, in a previous example we already proved 1 2 (sin⁡⋅cos⁡+X) MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaSaaaeaacaaIXaaabaGaaGOmaaaacaGGOaGaci4CaiaacMgacaGGUbGaeyyXICTaci4yaiaac+gacaGGZbGaey4kaSIaamiwaiaacMcaaaa@4280@ to be a primitive of cos⁡ 2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaci4yaiaac+gacaGGZbWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaaa@39A8@ .

Example:  We solve the integral  ∫ −1 1 1− X 2 = ∫ −1 1 1− x 2  dx MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaadaGcaaqaaiaaigdacqGHsislcaWGybWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaqabaaabaGaeyOeI0IaaGymaaqaaiaaigdaa0Gaey4kIipakiabg2da9maapehabaWaaOaaaeaacaaIXaGaeyOeI0IaamiEamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaeqaaOGaaGPaVlaadsgacaWG4baaleaacqGHsislcaaIXaaabaGaaGymaaqdcqGHRiI8aaaa@4B20@   by substituting

◄►

g=sin⁡,  g ′ =cos⁡ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaam4zaiabg2da9iGacohacaGGPbGaaiOBaiaacYcacaaMf8Uabm4zayaafaGaeyypa0Jaci4yaiaac+gacaGGZbaaaa@41C5@

∫ −1 1 1− X 2 = ∫ − π 2 π 2 1− X 2 ∘sin⁡⋅sin⁡′ = ∫ − π 2 π 2 1− sin⁡ 2 ⋅cos⁡ = ∫ − π 2 π 2 cos⁡ 2 ⋅cos⁡ = ∫ − π 2 π 2 |cos⁡|⋅cos⁡ = ∫ − π 2 π 2 cos⁡ 2 = 1 2 (sin⁡⋅cos⁡+X) | − π 2 π 2 = π 2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaqbaeaabyGaaaaabaaabaWaa8qCaeaadaGcaaqaaiaaigdacqGHsislcaWGybWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaqabaaabaGaeyOeI0IaaGymaaqaaiaaigdaa0Gaey4kIipaaOqaaiabg2da9aqaamaapehabaWaaOaaaeaacaaIXaGaeyOeI0IaamiwamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaeqaaOGaeSigI8Maci4CaiaacMgacaGGUbGaeyyXICTaci4CaiaacMgacaGGUbGaai4jaaWcbaGaeyOeI0YaaSaaaeaacqaHapaCaeaacaaIYaaaaaqaamaalaaabaGaeqiWdahabaGaaGOmaaaaa0Gaey4kIipaaOqaaiabg2da9aqaamaapehabaWaaOaaaeaacaaIXaGaeyOeI0Iaci4CaiaacMgacaGGUbWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaqabaGccqGHflY1ciGGJbGaai4BaiaacohaaSqaaiabgkHiTmaalaaabaGaeqiWdahabaGaaGOmaaaaaeaadaWcaaqaaiabec8aWbqaaiaaikdaaaaaniabgUIiYdaakeaacqGH9aqpaeaadaWdXbqaamaakaaabaGaci4yaiaac+gacaGGZbWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaqabaGccqGHflY1ciGGJbGaai4BaiaacohaaSqaaiabgkHiTmaalaaabaGaeqiWdahabaGaaGOmaaaaaeaadaWcaaqaaiabec8aWbqaaiaaikdaaaaaniabgUIiYdaakeaacqGH9aqpaeaadaWdXbqaaiaacYhaciGGJbGaai4BaiaacohacaGG8bGaeyyXICTaci4yaiaac+gacaGGZbaaleaacqGHsisldaWcaaqaaiabec8aWbqaaiaaikdaaaaabaWaaSaaaeaacqaHapaCaeaacaaIYaaaaaqdcqGHRiI8aaGcbaGaeyypa0dabaWaa8qCaeaaciGGJbGaai4BaiaacohadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaaabaGaeyOeI0YaaSaaaeaacqaHapaCaeaacaaIYaaaaaqaamaalaaabaGaeqiWdahabaGaaGOmaaaaa0Gaey4kIipakiabg2da9maalaaabaGaaGymaaqaaiaaikdaaaGaaiikaiGacohacaGGPbGaaiOBaiabgwSixlGacogacaGGVbGaai4CaiabgUcaRiaadIfacaGGPaGaaiiFamaaDaaaleaacqGHsisldaWcaaqaaiabec8aWbqaaiaaikdaaaaabaWaaSaaaeaacqaHapaCaeaacaaIYaaaaaaakiabg2da9maalaaabaGaeqiWdahabaGaaGOmaaaaaaaaaa@B4A2@

In a final example we use both directions of the substitution formula to calculate a primitive function of

1− X 2 r 2 :[−r,r]→ℝ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaOaaaeaacaaIXaGaeyOeI0YaaSaaaeaacaWGybWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaGcbaGaamOCamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaaaabeaakiaacQdacaGGBbGaeyOeI0IaamOCaiaacYcacaWGYbGaaiyxaiabgkziUkabl2riHcaa@44D4@

for an arbitrary r>0 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamOCaiabg6da+iaaicdaaaa@38A5@ . Again we take sine for substitution as the new function is quite similar to the last one. This time however the boundaries are variable so that g needs to be reversible. sine itself is not bijective but the restriction sin⁡|[− π 2 , π 2 ] MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaci4CaiaacMgacaGGUbGaaiiFaiaacUfacqGHsisldaWcaaqaaiabec8aWbqaaiaaikdaaaGaaiilamaalaaabaGaeqiWdahabaGaaGOmaaaacaGGDbaaaa@4233@ is. Its invers function

arcsin⁡= (sin⁡|[− π 2 , π 2 ]) −1 :[−1,1]→[− π 2 , π 2 ] MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaciyyaiaackhacaGGJbGaai4CaiaacMgacaGGUbGaeyypa0JaaiikaiGacohacaGGPbGaaiOBaiaacYhacaGGBbGaeyOeI0YaaSaaaeaacqaHapaCaeaacaaIYaaaaiaacYcadaWcaaqaaiabec8aWbqaaiaaikdaaaGaaiyxaiaacMcadaahaaWcbeqaaiabgkHiTiaaigdaaaGccaGG6aGaai4waiabgkHiTiaaigdacaGGSaGaaGymaiaac2facqGHsgIRcaGGBbGaeyOeI0YaaSaaaeaacqaHapaCaeaacaaIYaaaaiaacYcadaWcaaqaaiabec8aWbqaaiaaikdaaaGaaiyxaaaa@5BF8@ .  

 i

is called inverse sine. We only use the dx-notation for this example.

Example:  We recall that 1 2 (sin⁡⋅cos⁡+X) MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaSaaaeaacaaIXaaabaGaaGOmaaaacaGGOaGaci4CaiaacMgacaGGUbGaeyyXICTaci4yaiaac+gacaGGZbGaey4kaSIaamiwaiaacMcaaaa@4280@ is a primitive of cos⁡ 2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaci4yaiaac+gacaGGZbWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaaa@39A8@ . As cosine is positive on the range arcsin⁡([−1,1])=[− π 2 , π 2 ] MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaciyyaiaackhacaGGJbGaai4CaiaacMgacaGGUbGaaiikaiaacUfacqGHsislcaaIXaGaaiilaiaaigdacaGGDbGaaiykaiabg2da9iaacUfacqGHsisldaWcaaqaaiabec8aWbqaaiaaikdaaaGaaiilamaalaaabaGaeqiWdahabaGaaGOmaaaacaGGDbaaaa@4B27@ we calculate for an arbitrary x∈[−r,r] MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamiEaiabgIGiolaacUfacqGHsislcaWGYbGaaiilaiaadkhacaGGDbaaaa@3DB8@ (using Pythagoras' theorem again)

∫ −r x 1− u 2 r 2  du =r ∫ −r x 1− u 2 r 2 ⋅ 1 r  du =r ∫ −1 x r 1− t 2  dt         substitute  t= u r , dt= 1 r  du =r ∫ arcsin⁡(−1) arcsin⁡ x r 1− sin⁡ 2 z ⋅cos⁡z dz         substitute  t=sin⁡z, dt=cos⁡z dz =r ∫ arcsin⁡(−1) arcsin⁡ x r cos⁡ 2 z dz = r 2 (sin⁡z⋅cos⁡z+z) | − π 2 arcsin⁡ x r = r 2 ( x r ⋅cos⁡(arcsin⁡ x r )+arcsin⁡ x r + π 2 ) MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaqbaeaabyGaaaaabaWaa8qCaeaadaGcaaqaaiaaigdacqGHsisldaWcaaqaaiaadwhadaahaaWcbeqaaiaaikdaaaaakeaacaWGYbWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaaaaeqaaOGaaGPaVlaadsgacaWG1baaleaacqGHsislcaWGYbaabaGaamiEaaqdcqGHRiI8aaGcbaGaeyypa0JaamOCamaapehabaWaaOaaaeaacaaIXaGaeyOeI0YaaSaaaeaacaWG1bWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaGcbaGaamOCamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaaaabeaakiabgwSixpaalaaabaGaaGymaaqaaiaadkhaaaGaaGPaVlaadsgacaWG1baaleaacqGHsislcaWGYbaabaGaamiEaaqdcqGHRiI8aaGcbaaabaGaeyypa0JaamOCamaapehabaWaaOaaaeaacaaIXaGaeyOeI0IaamiDamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaeqaaOGaaGPaVlaadsgacaWG0baaleaacqGHsislcaaIXaaabaWaaSaaaeaacaWG4baabaGaamOCaaaaa0Gaey4kIipakiaabofacaqG1bGaaeOyaiaabohacaqG0bGaaeyAaiaabshacaqG1bGaaeiDaiaabMgacaqGVbGaaeOBaiaadshacqGH9aqpdaWcaaqaaiaadwhaaeaacaWGYbaaaiaacYcacaaMf8UaamizaiaadshacqGH9aqpdaWcaaqaaiaaigdaaeaacaWGYbaaaiaaykW7caWGKbGaamyDaaqaaaqaaiabg2da9iaadkhadaWdXbqaamaakaaabaGaaGymaiabgkHiTiGacohacaGGPbGaaiOBamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaakiaadQhaaSqabaGccqGHflY1ciGGJbGaai4BaiaacohacaWG6bGaaGPaVlaadsgacaWG6baaleaaciGGHbGaaiOCaiaacogacaGGZbGaaiyAaiaac6gacaGGOaGaeyOeI0IaaGymaiaacMcaaeaaciGGHbGaaiOCaiaacogacaGGZbGaaiyAaiaac6gadaWcaaqaaiaadIhaaeaacaWGYbaaaaqdcqGHRiI8aOGaae4uaiaabwhacaqGIbGaae4CaiaabshacaqGPbGaaeiDaiaabwhacaqG0bGaaeyAaiaab+gacaqGUbGaamiDaiabg2da9iGacohacaGGPbGaaiOBaiaadQhacaGGSaGaaGzbVlaadsgacaWG0bGaeyypa0Jaci4yaiaac+gacaGGZbGaamOEaiaaykW7caWGKbGaamOEaaqaaaqaaiabg2da9iaadkhadaWdXbqaaiGacogacaGGVbGaai4CamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaakiaadQhacaaMc8UaamizaiaadQhaaSqaaiGacggacaGGYbGaai4yaiaacohacaGGPbGaaiOBaiaacIcacqGHsislcaaIXaGaaiykaaqaaiGacggacaGGYbGaai4yaiaacohacaGGPbGaaiOBamaalaaabaGaamiEaaqaaiaadkhaaaaaniabgUIiYdaakeaaaeaacqGH9aqpdaWcaaqaaiaadkhaaeaacaaIYaaaaiaacIcaciGGZbGaaiyAaiaac6gacaWG6bGaeyyXICTaci4yaiaac+gacaGGZbGaamOEaiabgUcaRiaadQhacaGGPaGaaiiFamaaDaaaleaacqGHsisldaWcaaqaaiabec8aWbqaaiaaikdaaaaabaGaciyyaiaackhacaGGJbGaai4CaiaacMgacaGGUbWaaSaaaeaacaWG4baabaGaamOCaaaaaaaakeaaaeaacqGH9aqpdaWcaaqaaiaadkhaaeaacaaIYaaaaiaacIcadaWcaaqaaiaadIhaaeaacaWGYbaaaiabgwSixlGacogacaGGVbGaai4CaiaacIcaciGGHbGaaiOCaiaacogacaGGZbGaaiyAaiaac6gadaWcaaqaaiaadIhaaeaacaWGYbaaaiaacMcacqGHRaWkciGGHbGaaiOCaiaacogacaGGZbGaaiyAaiaac6gadaWcaaqaaiaadIhaaeaacaWGYbaaaiabgUcaRmaalaaabaGaeqiWdahabaGaaGOmaaaacaGGPaaaaaaa@1D2E@

and thus have established a primitive function of 1− X 2 r 2 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaOaaaeaacaaIXaGaeyOeI0YaaSaaaeaacaWGybWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaGcbaGaamOCamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaaaabeaaaaa@3B64@ , namely:

X 2 ⋅cos⁡(arcsin⁡ X r )+ r 2 ⋅arcsin⁡ X r = X 2 ⋅ 1− X 2 r 2 + r 2 ⋅arcsin⁡ X r MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaaSaaaeaacaWGybaabaGaaGOmaaaacqGHflY1ciGGJbGaai4BaiaacohacaGGOaGaciyyaiaackhacaGGJbGaai4CaiaacMgacaGGUbWaaSaaaeaacaWGybaabaGaamOCaaaacaGGPaGaey4kaSYaaSaaaeaacaWGYbaabaGaaGOmaaaacqGHflY1ciGGHbGaaiOCaiaacogacaGGZbGaaiyAaiaac6gadaWcaaqaaiaadIfaaeaacaWGYbaaaiabg2da9maalaaabaGaamiwaaqaaiaaikdaaaGaeyyXIC9aaOaaaeaacaaIXaGaeyOeI0YaaSaaaeaacaWGybWaaWbaaSqabeaacaaIYaaaaaGcbaGaamOCamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaaaabeaakiabgUcaRmaalaaabaGaamOCaaqaaiaaikdaaaGaeyyXICTaciyyaiaackhacaGGJbGaai4CaiaacMgacaGGUbWaaSaaaeaacaWGybaabaGaamOCaaaaaaa@68DE@

We close this part by proving that integrals are translation-resistant which is easily done with the substitution formula..

Proposition:  Let f be integrable on I and a,b∈I MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaamyyaiaacYcacaWGIbGaeyicI4Saamysaaaa@3ABB@ . For each c∈ℝ MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaam4yaiabgIGiolabl2riHcaa@39C8@ we have:

∫ a b f = ∫ a+c b+c f∘(X−c) MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaacaWGMbaaleaacaWGHbaabaGaamOyaaqdcqGHRiI8aOGaeyypa0Zaa8qCaeaacaWGMbGaeSigI8MaaiikaiaadIfacqGHsislcaWGJbGaaiykaaWcbaGaamyyaiabgUcaRiaadogaaeaacaWGIbGaey4kaSIaam4yaaqdcqGHRiI8aaaa@4A17@
[8.3.6]

Proof:  As (X−c ) ′ =1 MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaGaaiikaiaadIfacqGHsislcaWGJbGabiykayaafaGaeyypa0JaaGymaaaa@3BC4@ we may employ the substitution formula and get

∫ a+c b+c f∘(X−c) = ∫ X−c(a+c) X−c(b+c) f = ∫ a b f MathType@MTEF@5@5@+=feaafeart1ev1aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLnhiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr4rNCHbGeaGqiVu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrFfpeea0xe9Lq=Jc9vqaqpepm0xbba9pwe9Q8fs0=yqaqpepae9pg0FirpepeKkFr0xfr=xfr=xb9adbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaWaa8qCaeaacaWGMbGaeSigI8MaaiikaiaadIfacqGHsislcaWGJbGaaiykaaWcbaGaamyyaiabgUcaRiaadogaaeaacaWGIbGaey4kaSIaam4yaaqdcqGHRiI8aOGaeyypa0Zaa8qCaeaacaWGMbaaleaacaWGybGaeyOeI0Iaam4yaiaacIcacaWGHbGaey4kaSIaam4yaiaacMcaaeaacaWGybGaeyOeI0Iaam4yaiaacIcacaWGIbGaey4kaSIaam4yaiaacMcaa0Gaey4kIipakiabg2da9maapehabaGaamOzaaWcbaGaamyyaaqaaiaadkgaa0Gaey4kIipaaaa@5BF2@

8.2. 8.4.